Gemeenteambtenaren, politieagenten, ambulancemedewerkers, medewerkers bij de Sociale Dienst, het arbeidsbureau of de Sociale Verzekeringsbank, het maakt niet uit, iedereen komt een keer aan de beurt.
Tijdens mijn aanstelling bij het Arbeidsbureau ben ik weliswaar regelmatig uitgescholden en zelfs bedreigd maar dat gebeurde vaak in het Arabisch of in krakkemikkig Zweeds dus daar begreep ik de onderliggende boodschap toch niet van. Slechts één keer heb ik overwogen om de politie in te schakelen toen het voorwerp van woede naar me schreeuwde dat hij wist waar mijn dochter op school zat en er de volgende dag een steen door mijn ruit lag. Omdat mijn toenmalige chef de zaak bagatelliseerde heb ik overplaatsing gevraagd en gekregen.
Nu werk ik echter in een functie waar ik veel met Zweden te maken heb, en dan voornamelijk met Zweden die het wel riant vinden om betaald thuis te zitten en geen zin hebben om op aandringen van een zeurende ambtenaar weer aan het werk te gaan en nu gaat het schelden dus in vloeiend Zweeds.
Ik werk als personlig handläggare oftewel persoonlijk consultant voor personen die ziek zijn.
In Zweden krijg je als je ziek wordt de eerste dag geen salaris, van dag twee tot veertien 80% van je salaris en vanaf dag vijftien een uitkering die gelijk staat aan 80% van je salaris maar dan uitbetaald door de overheid (Försäkringskassan). Als je aangemeld wordt door je werkgever bij de Försäkringskassan omdat je ziek bent, word je ingedeeld in een groep.
Groep 1 zijn de zieken die inmiddels al weer aan het werk zijn maar nog wel met terugwerkende kracht geld krijgen omdat ze langer dan veertien dagen ziek waren (gebroken been, griep, door de rug gegaan, hersenschudding, dat soort zaken).
Groep 2 zijn langdurig zieken die óf zonder tussenkomst van de Försäkringskassan op korte of lange termijn weer aan het werk zullen gaan (mensen met kanker, zwangeren met kwaaltjes, mensen die geopereerd zijn) óf zo ziek zijn dat ze uiteindelijk in de WAO zullen komen (hersenbloeding, chronisch zieken, hartpatiënten, nierdialyse zonder kans op transplantatie. Deze groep is heel klein omdat het sinds 2008 vrijwel onmogelijk is om WAO te krijgen in Zweden, iedereen kan altijd wel wat).
Groep 3 zijn mensen die langdurig ziek zijn en zonder tussenkomst van de Försäkringskassan niet meer aan het werk zullen/willen gaan (mensen met een depressie, burn out, angststoornissen, lumbago (chronische rugpijn), fibromyalgi en conflicten op het werk).
En met deze groep heb ik het genoegen te mogen werken.
Zelf ben ik de kinderwagen uitgekickt met 15 maanden omdat mijn kleine broertje erin moest en dus opgevoed met het principe niet-lullen-maar-poetsen. Schoolziek ben ik nooit geweest want mijn moeder was echt niet om de tuin te leiden. In mijn hele carriëre als leerling ben ik hooguit drie keer ziek thuisgebleven maar dan had ik ook veertig graden koorts en lag bibberend in mijn bed. En zodra de koorts begon te zakken was het gedaan met de pret en hees ik mijn rugzak weer op mijn schouders om hoestend en proestend de onontbeerlijke lesstof weer tot me te nemen.
Die trend heb ik vervolgens gewoon voortgezet dus ook mijn kinderen kunnen het woord aanstellen nog niet spellen. Quinta hing de eerste twintig weken van haar zwangerschappen elke ochtend kotsend boven de wc om vervolgens - misselijk en wel met een kotszakje op de passagiersstoel - naar haar werk te gaan. Niet één dag ziek geweest terwijl ze zich toch niet helemaal toppie voelde.
Zelf ben ik vorige maand de dag nadat ik uit het ziekenhuis kwam na een ongewenst hersenpropje in de bovenkamer gewoon weer aan het werk gegaan. Ziek is ziek, niet ziek is aan het werk.
En ik moet dus bepalen of iemand zo ziek is dat hij recht heeft op uitkering betaald uit een pot die moet worden gevuld door de samenleving.
Mijn baan als personlig handläggare houdt het midden tussen een juridische arts en een medische jurist. Met de wet in de hand moet ik bepalen wat iemand kan doen met welke ziekte. En dat is moeilijk want vrijwel alle anamneses worden in de groep waar ik mee werk gesteld aan de hand van wat de patiënt vertelt. Dus heb je een goed verhaal dan kun je zo'n ziektewetuitkering eindeloos rekken. "Nee dokter, ik trek het gewoon niet met die onbeschrijfelijke pijn die ik heb. Ik wíl wel maar het gaat gewoon niet". Deze week was ik getuige van een arts die er ook helemaal klaar mee is en bezorgd opperde dat de patiënt haar ogen moest laten nakijken aangezien ze huilde zonder tranen.
Voorbeeld 1: Een dame van middelbare leeftijd werkt als handwerklerares op een lagere school en krijgt een burn out (!!) in 2010. Ze begint met uitrusten, veel uitrusten en na een half jaar vindt de arts dat ze aan haar herstel moet gaan werken door middel van wandelingen, yoga, kognitieve gedragstherapie, gespreksgroepen en het leren van haar eigen grenzen. In 2013 besluit ze -in het kader van al haar onontbeerlijke therapieën - een eigen bedrijfje op te starten met behoud van haar uitkering. Samen met haar man en een vriendin begeleidt ze langdurig zieken en langdurig werklozen bij hun terugkeer in de arbeidsmarkt door middel van textielopdrachten (breien, haken, naaien van allerlei pannenlappen, tafelkleedjes, theedoeken en nog meer van die onzintroep).
Het is nu bijna 2015 en mevrouw heeft besloten dat ze waarschijnlijk nooit meer aan het werk kan vanwege haar burn out en ze wil dus een WAO uitkering aanvragen tot aan haar pensioen in 2031. Dan kan ze met behoud van uitkering haar bedrijfje blijven runnen. En als ik daar dan een stokje voor wil steken dan wil ze graag de naam en het telefoonnummer van mijn chef om zich te kunnen beklagen over de totale incompetentie die ik tentoonspreid.
Voorbeeld 2: Een jong ding van 24 heeft al een half leven achter zich van drank, drugs en criminaliteit. Al diverse keren is ze ontslagen vanwege het feit dat ze niet op komt dagen op momenten dat ze moet werken of vanwege haar grote mond waar de meeste werkgevers niet van gediend zijn. In haar hele arbeidszame leven heeft ze hooguit zes maanden bijgedragen aan de staatsruif. Uiteindelijk komt ze thuis te zitten met een hernia maar besluit zich niet te opereren want dan heeft ze een legitieme reden om niet meer aan het werk te gaan. Geen grap, zo zei ze het echt. Inmiddels heeft ze in al haar wijsheid besloten om zwanger te worden en nu dus rugpijn in het kwadraat heeft. En als ik dan opper dat ze dan maar werk moet gaan zoeken waar ze haar rug niet belast dan leer ik meteen weer drie nieuwe Zweedse woorden. Handig!
Voorbeeld 3: Een klassieker. Vrouw van 40+ met fibromyalgi die een depressie ontwikkelt met angststoornissen. Ik krijg steeds meer de indruk dat elke gemiddelde Zweed pijn heeft in nek en schouders, doodsbang is voor alles en iedereen en het leven niet meer ziet zitten. Fibromyalgi is een trend. Tien jaar geleden had niemand er nog van gehoord, nu wordt elk onbegrepen pijntje geschaard onder fibromyalgi wat aanleiding geeft tot langdurig ziekteverzuim. (algi=pijn, my=overal, fibro=weke delen).
Maar elke 40 plusser heeft wel eens ergens pijn die niet overgaat door thuis te zitten en dus kun je net zo goed gaan werken. Pijn heb je toch. Deze mevrouw gaf aan dat ze niet aan het werk kan omdat ze drie keer in de week zwemt, twee ochtenden naar de fysiotherapie gaat, elke ochtend én elke middag een half uur wandelt met de hond en bovendien een aantal keer per week naar yoga gaat. Dan moet ze vanwege haar BMI van 38 ook nog een bezoekje brengen aan de diëtist elke vrijdagmiddag. Tja, dan blijft er natuurlijk niet zo heel veel tijd meer over om te werken, ook al wil haar werkgever haar werktijden én haar werkzaamheden aanpassen aan wat ze kan. En als ik dan meld dat de kans bestaat dat haar ziekteuitkering wordt ingetrokken omdat ik van mening ben dat ze aan het werk kan, dan antwoordt ze boos dat ze ook niet anders had verwacht van een overheidsdienst waar alleen maar idioten werken.
Ik laat het maar van me afglijden. Als ik telefonisch word uitgescholden leg ik de hoorn op de haak en mag ik het allemaal live meemaken dan bekijk ik gewoon even mijn facebookpagina zodat ik niet hoor waar ik voor word uitgemaakt.
Maar het blijft me verbazen dat mensen die met hun volle verstand een regering hebben gekozen die voortvarende maatregelen neemt om het ongebreidelde ziekteverzuim van 22% weet terug te brengen tot 8% zodat het systeem betaalbaar blijft voor de mensen die echt ziek zijn, een ambtenaar uitschelden voor alles wat mooi en lelijk is. Een dictatuur heeft toch ook zo zijn voordelen, lijkt me.




