Kerst

Wij vieren dit jaar geen kerst en vandaag, op eerste kerstdag, kan ik eigenlijk alleen maar constateren dat het me wel bevalt. Volgend jaar doe ik heus wel weer mee aan dat hele circus, temeer omdat we dan ook een klein jongetje van anderhalf hebben rondhuppelen dat met glinsterende oogjes naar de kadootjes onder de boom bij opa en oma komt kijken Maar dit jaar slaan we gewoon een keertje over.

In Zweden begint de kerstperiode eind novemer, bij de eerste advent. Het hele huis wordt verbouwd, er worden kerstgordijnen opgehangen, de bekende trappetjes in allerlei varianten komen voor de ramen, de meest lelijke kerststerren krijgen een plaatsje in huis en overal liggen kleedjes op kasten tafels maar vooral op de vloer waar je vervolgens je nek over breekt.
Bedrijven nemen hun werknemers mee uit eten wat op zich wel aardig klinkt maar wat ik elk jaar met grote moeite probeer te omzeilen. Er wordt namelijk getracteerd op julbord wat betekent dat je van een groot buffet je eigen eten bij elkaar mag verzamelen. En dat eten is niet bijzonder, nee zeg maar rustig dat het ronduit volksvoedsel is. Wat op een julbord niet mag ontbreken zijn gehaktballetjes, aardappelgratin met sardines, rode kool, boerenkool, ingelegde haring, gevulde eieren, gerookte en ingelegde zalm, gedroogde stokvis, aardappelen, worst in kokende water (je verzint het niet), diverse soorten Zweedse kazen (als Zweden ergens niet goed in zijn dan is het wel het maken van kaas), rijstepap, heel veel snoep en chocola. Alleen dat laatste kan mijn goedkeuring wel wegdragen maar om daar nu een hele maaltijd mee te vullen.
Alle Zweden, nee, echt er zijn geen uitzonderingen, eten vervolgens op kerstavond, de eerste en meestal ook de tweede kerstdag thuis ook een julbord dus na de kerst komt dat julbord letterlijk je neus uit. Voedselvergiftiging viert hoogtij in Zweden tijdens de kerst, lees de statistieken er maar op na.

Vanaf drie weken voor kerst kun je winkelcentra maar beter mijden. Je hebt drie kwartier nodig om een parkeerplaats voor je auto te vinden, vervolgens loop je in een grote stroom allemaal dezelfde richting op en als je gekocht hebt wat je eigenlijk niet van plan was en niet gekocht hebt wat je nodig hebt, dan mag je proberen het parkeerterrein weer af te komen.
Tijdens de kerstdagen zijn de meeste supermarkten gewoon open wat mensen niet belet om dagen ervoor hun winkelwagentjes te vullen met alles van hetzelfde. Wil je echter met kerst iets anders eten dan julbord dan heb je pech want een beetje wild, ja zelfs kalkoen, is niet te krijgen.
Voor ons zat er dit jaar niets anders op dan maar te gourmetten met de kinders wat overigens wel erg gezellig was.

Kerstmis duurt in Zweden drie dagen. Zweden hebben altijd een aanloopje nodig naar feestdagen en dat aanloopje noemen ze afton (avond) wat ze vervolgens tot feestdag bombarderen. Zo hebben we julafton (kerstavond), påskafton (paasavond), Valborgsafton (weet ik geen vertaling van maar het is 30 april), midsommarafton (midzomeravond) en allhelgonaafton (allerheiligenavond).
In 2012 had Nederland 7 erkende feestdagen, Zweden had er 13.

Op julafton, 24 december, wordt de kerstboom in huis gehaald en opgetuigd die vervolgens tot Sint Knut (20 januari) blijft staan. Om drie uur gaat de tv aan want dan komt traditioneel Donald Duck op tv waar heel Zweden met zijn volle verstand naar gaat zitten kijken. Dit jaar is de zwarte eend uit één van de filmpjes gehaald vanwege het mogelijk racistische karakter. Zweden, het braafste jongetje van de klas.
Daarna worden de kadootjes uitgepakt en gaat iedereen en masse aan het julbord en de alcohol.

Op eerste kerstdag om 8 uur 's mogens begint de mellandagsrea wat wil zeggen dat de meeste winkels hun deuren weer openen met allerlei 'spectaculaire' kortingen. Vorig jaar verhoogde Elgiganten aan het begin van de kerstperiode alle prijzen met 25% en kondigde vervolgens een supermellandagsrea aan met kortingen tot 25%. Mensen vragen er gewoon om om bedonderd te worden als je dan iets koopt.

Zoals gezegd, ik doe er dit jaar niet aan mee. Saaie doos zul je misschien zeggen maar ik kan het iedereen aanbevelen. Gewoon een jaartje overslaan. Het scheelt een hoop kerststress en een heleboel geld. Dan kun je er de komende jaren gewoon weer tegenaan.

En ook Oud en Nieuw vieren we dit jaar niet in Zweden. Maar wel in Nederland. Zaterdag pakken we het vliegtuig en gaan we ouderwets aan de oliebollen.

Ik wens iedereen het allerbeste voor 2013!

Winter

Winter in Stockholm, een beleving apart.
De winter is niet echt mijn meest favoriete seizoen, zeg maar gerust dat ik er hekel aan heb, en toen Quinta vorig jaar enthousiast riep dat de winter in Stockholm veel milder was dan in Dalarna schreef ik dat meteen bij op mijn lijstje 'redenen om naar Stockholm te verhuizen'.
We wonen we al weer even in de grote stad en inmiddels is ook hier de winter ingevallen. Maar om nu te zeggen dat die milder is dan in de buitengebieden van Ludvika, nou, nee.
Het leek er wel even op dat we de winter zo goed als sneeuwvrij zouden doorkomen omdat de temperatuur tot eind november nauwelijks onder de tien graden kwam. Er was hoop, goede hoop, dacht ik enthousiast. Maar 3 december begon het te sneeuwen en het hield niet meer op. In twee dagen tijd is er een dikke 40 centimeter gevallen en wat ze in Dalarna niet kunnen, kunnen ze hier ook niet: organiseren. Dus toen we kuithoog door de sneeuw banjerden was er in de wijde omtrek nog geen sneeuwschuiver of zandstrooier te bekennen.

Gisteren ging het helemaal fout want het ging harder sneeuwen en bovendien stormen. Alles sneeuwde dicht en er was verkeerstechnisch geen doorkomen meer aan. Om tien uur werden de bussen uit de ritten gehaald en om één uur werd het vliegveld gesloten. In een paar uur tijd heb ik vanuit mijn kamer zeker 20 auto's vast zien staan in de sneeuw waaronder een vrachtauto die meer dan drie uur heeft staan ploeteren voor hij los kwam.
Ik had in al mijn wijsheid besloten om 's morgens niet met mijn auto naar het werk te gaan en toen wij om drie uur naar huis werden gestuurd stond ik meer dan een uur hopeloos te wachten op de trein die niet kwam. En toen hij eindelijk kwam reed hij slechts één station verder en stopte er toen mee.
Dat was niet zo erg want op die manier had ik ruim de tijd om me te verbazen over de inflexibilteit van de Zweden. Er rijdt geen trein of bus op tijd, vliegvelden zijn gesloten en de gemiddelde wachttijd voor een taxi is 6 uur. Dan sta je op het station de blauwbekken in de hoop dat er ooit nog een trein gaat komen en dan vraagt een Zweed mij of de trein van dertien over al is vertrokken. Hoezo? Dertien over wat?
Toen de trein er de brui aan gaf vanwege een vastgevroren wissel en wij dus de rest moesten lopen vroeg iemand mij of ik wist waar de pendelbussen stonden. Mens, kijk om je heen. Al het verkeer staat al uren vast, mensen lopen in drommen langs de weg en doen verwoede pogingen om thuis te komen, vrachtwagens blokkeren rotondes en er is nergens een doorkomen aan. En dan denk jij dat er ergens een pendelbus staat?
Op het station werd omgeroepen dat de spoorwegen helaas hun dienstverlening wegens de weersomstandigheden moesten staken maar er werd geadviseerd om alternatief openbaar vervoer te gebruiken. Tuurlijk, de bussen zijn al de hele dag uit de roulatie en een taxi kan je vergeten. Het enige alternatieve openbaar vervoer waar ik gebruik van kon maken was de benenwagen. Het was gelukkig maar 4 kilometer lopen naar huis en ik was in gezelschap van vele andere gestrande reizigers.

Eenmaal thuis zag ik dat er ook bij ons in de straat niet geschoven was maar gelukkig had de vereniging wel de parkeerplaats sneeuwvrij gemaakt. Wel jammer dat ze de sneeuw vervolgens achter mijn auto hadden gedumpt waardoor Richard en ik een dik uur aan het scheppen zijn geweest om het ding weer toegankelijk te maken.

Gelukkig is het gestopt met sneeuwen en de maatschappij komt weer op gang. De bussen en treinen rijden weer, ik zie sneeuwschuivers op de weg, het vliegveld is weer open en het hamsteeren is gestaakt. Stockholm gaat weer over tot de orde van de dag.
En ik ben even erg blij dat ik in een flatje woon en niet bang hoef te zijn dat mijn verwarming het begeeft of het dak instort. Elluk nadeel hep ze voordeel.