Ambtenarentaal

Ik heb een collega waar ik op zijn zachtst gezegd niet zo heel goed mee overweg kan. Nog tamelijk jong, een jaar of 35, maar inmiddels verworden tot een ambtenaar in hart en nieren. Flexibel als een houten deur en er kan werkelijk geen normale Zweedse zin over zijn lippen komen. Als wij vroeger op de middelbare school onvergeeflijke zaken zeiden als: 'Hij is groter als mij' of  'hij wou het zelf' dan kregen wij het standaard antwoord van de lerares Nederlands:"Spreek Nederlands of spreek niet". Hinderlijk maar wel terecht. En nu zou ik graag die zin aangepast aan mijn collega willen voorleggen:"Spreek Zweeds of spreek niet".

De doelgroep waarmee wij werken is in de regel niet eens laag opgeleid maar eigenlijk helemaal niet opgeleid. Met een beetje mazzel kunnen ze hun eigen naam in houtje-touwtje somalisch schrijven maar daar is de grens van de opleiding meestal wel bereikt. Het gaat er niet om of deze mensen wel of niet intelligent zijn, ze hebben gewoon geen kans gehad om zich te ontwikkelen. Hebben jarenlang op de plaatselijke Albert Cuijp van Mogadishu mais, graan en rijst verkocht en zijn al blij als ze wisselgeld kunnen teruggeven. Een land waar in de wijde omtrek geen ambtenaar of functionerende overheid te vinden is en waar het gros van de mensen niet eens in wat voor gemeentearchief dan ook voorkomt. Geboorteakte, trouwakte, persoonsbewijs, paspoort, id-kaart, het zijn totaal onbekende begrippen voor mensen uit een land in oorlog.
En dan komen ze naar Zweden, krijgen na korte of langere tijd een verblijfsvergunning en moeten zich vervolgens melden bij het arbeidsbureau om de integratie in gang te zetten.
Dan komt een vertwijfelde en ongeletterde Halima met drie koters aan haar rokken op gesprek bij mijn gewaardeerde collega en krijgt de volgende openingszin te horen:"Wij hebben geconstateerd dat je volgens de nieuwe wet 'etablering en integratie' 2010§197 paragraaf 8a en 8b behoort tot de doelgroep etablering en integratie wat tot gevolg heeft dat we een etableringsplan zullen opstellen teneinde jouw integratie in de Zweedse maatschappij te bevorderen." Kijk daar krijg ik nou jeuk van.
En medelijden met de tolk heb ik ook want hoe vertaal je zo'n zin naar het somalisch?

"Om het juiste beleid te kunnen uitzetten voor wat betreft een mogelijke toegang tot de arbeidsmarkt in de nabije toekomst zullen wij een competentieprofiel opstellen". Wat zegt de goede man nou helemaal? "Ben je naar school geweest en heb je ooit gewerkt?" Dat is wat hij eigenlijk wil weten.

"In de werkgroep  'etablering en integratie' zullen wij een proces in gang moeten zetten om de regulatie van arbeidsmarktgerichte cursussen voor de doelgroep tot stand te brengen en vervolgens verder zullen uitkristaliseren". Geen wonder dat ik vergaderingen zo veel mogelijk probeer te vermijden. Ik vind het nog een wonder dat ik zelf begrijp wat hij zegt.

Vorige week keken we naar een documentaire op de Nederlandse tv over het werk van de politie op Schiphol. Twee jonge agentjes, nauwelijks droog achter de oren, gingen een bedrijfspand binnen omdat daar waarschijnlijk een junk zat verstopt. Een normaal mens roept dan als hij binnenkomt:"Hallo, is daar iemand"? Deze heren wilden blijkbaar laten zien dat ze cum laude waren geslaagd voor de introductiecursus 'politietaal' en riepen bij binnenkomst:"Degene die zich onrechtmatig in dit pand bevindt dient zich nu kenbaar te maken".  Oftewel "Hallo, is daar iemand".
De politieauto stond wat ongelukkig geparkeerd waarop de andere jonge diender zei:"Ik zal het voertuig op een andere plaats stationeren". Vrij vertaald:"Ik zet hem effe daar neer".

Waarom willen mensen zich mooier voordoen dan ze zijn? Wat is er mis met het gebruik van gewoon Zweeds of zelf Sesamstraat Zweeds voor mensen die niet alles in één keer begrijpen.
Ik leg me er niet bij neer en ben de zandkorrel in de onderbroek,  het kiezeltje in de schoen en de luis op een schoongewassen schedel. Ik blijf irriteren tot ook mijn collega begrijpt dat begrijpelijke taal onontbeerlijk is voor communicatie tussen klant en ambtenaar.